Was “Marcello Valsuani” technisch directeur bij Hébrard? De feiten.

—

In kunstcatalogi en veilinghuisteksten duikt hij soms op als “Marcello Valsuani, voormalig technisch directeur van Fonderie Hébrard” — de man die zijn expertise meebracht van de meest prestigieuze gieterij van Parijs en vervolgens zijn eigen bedrijf begon.

Het is een goed verhaal. Hébrard was inderdaad de elite van de Parijse bronsgietwereld. De connectie geeft geloofwaardigheid. En de foundry hééft banden met Hébrard gehad.

Maar de man die bij Hébrard werkte heette niet Marcello.

—

Fonderie Hébrard: wat was het?

De Fonderie Hébrard, opgericht door Adrien-Aurélien Hébrard (A.A. Hébrard), was een van de meest vooraanstaande bronsgietfabrieken in het Parijs van de Belle Époque. Hébrard werkte met de crème de la crème van de kunstwereld — Edgar Degas was een van zijn bekendste klanten, en de samenwerking met de Degas-nalatenschap na 1917 maakte de naam Hébrard voor altijd beroemd (en omstreden).

Hébrard stond bekend om:

• Uitmuntende cire perdue techniek
• Uiterst strikte kwaliteitscontrole
• Directe relaties met levende meesters

Voor een jonge Italiaanse gieter met ambitie was Hébrard de perfecte leerschool. Niet de enige, maar zeker de meest prestige-rijke.

—

Wie werkte er bij Hébrard?

De man die bij Hébrard zijn opleiding afmaakte en zijn vak verfijnde was Claude Valsuani — volledig: Claude Francisco Ange Rocco Valsuani, geboren op 18 februari 1876 in Crescenzago (Milaan).

De periode bij Hébrard wordt door bronnen rond 1899-1905 geplaatst — voordat Claude zijn eigen foundry volledig vestigde aan de 74 Rue des Plantes in het 14e arrondissement van Parijs.

Of Claude de formele titel “technisch directeur” had bij Hébrard is documentair moeilijk te bewijzen. Fonderies in die periode waren kleine, hiërarchische ondernemingen. Titels waren informeel. Wat wél vaststaat: Claude was er, leerde er, en vertrok om zijn eigen zaak te beginnen.

—

Het “technisch directeur”-verhaal: waarschijnlijk een vervorming

De claim dat “Marcello” technisch directeur was bij Hébrard is waarschijnlijk een dubbele vervalsing:

Stap 1: De rol van Claude bij Hébrard werd door latere schrijvers uitvergroot tot “technisch directeur” (een functionele beschrijving die zijn invloed moest onderstrepen).

Stap 2: De naam “Claude” werd ergens in de jaren zeventig verwisseld voor “Marcello” — zonder bronverificatie, waarschijnlijk via een fout in een vroege Engelstalige catalogus die daarna zonder controle geciteerd werd.

Het resultaat: “Marcello Valsuani, voormalig technisch directeur bij Hébrard” — een zin die beide elementen combineert, en bij beide twijfels zijn te plaatsen.

—

Wat Hébrard en Valsuani verbindt: de Degas-connectie

De meest interessante Hébrard-Valsuani connectie heeft niets met Marcello te maken, maar alles met de nawerkingen van Degas.

Edgar Degas (1834-1917) was zijn leven lang met klei en was blijven werken. Na zijn dood had zijn nalatenschap 73 wassen modellen — fragiele sculpturen die nooit voor publicatie waren bedoeld. Hébrard goot de eerste officiële serie Degas-bronzen: 22 titels in edities van 22 stuks, met letters A tot T voor de kopieën plus twee artistproofs (HER voor Hébrard, DEGAS als museum-editie).

Maar na Hébrard kwamen er meeredited Degas-bronzen op de markt via de Valsuani foundry — een van de controversen in de Degas-markt die tot op de dag van vandaag niet volledig opgelost is.

De verbinding bestaat dus. Maar die loopt via Claude en zijn foundry, niet via een fictieve Marcello.

—

Waarom de Hébrard-Valsuani lijn belangrijk is

De reden dat “technisch directeur bij Hébrard” zo hardnekkig aan de naam Valsuani gekleefd is, heeft te maken met legitimiteit.

In de kunstmarkt geldt: hoe sterker de lineage, hoe waardevoller het werk. “Gegoten bij Valsuani, getraind bij Hébrard” is een kwaliteitskeurmerk. Het verhoogt de perceptuele waarde van een brons.

Dat maakt het aantrekkelijk om de verbinding op te blazen — en minder aantrekkelijk om kritisch te zijn over de naam. Als “Marcello” bij Hébrard werkte, of als “Marcello” de foundry oprichtte, dan heeft de naam Valsuani een glanzende biografie. Wie gaat dat controleren?

Kunsthistorici en archiefonderzoekers. Nu wel.

—

De feiten, samengevat

—

Het paspoort als spiegel

Het bewaard gebleven paspoort van Claude Valsuani, uitgegeven op 19 mei 1911 in Messina, toont een man op het hoogtepunt van zijn carrière. Leeftijd: 45 jaar. Identificatie: figlio di sig. Carlo — zoon van de heer Carlo.

Dat paspoort werd aangevraagd door een succesvolle ondernemer die reisde — waarschijnlijk voor zaken, misschien voor familie. Zijn eigen foundry aan de 74 Rue des Plantes had zijn naam al gevestigd. Rembrandt Bugatti was een vaste klant. Rodin vertrouwde hem zijn iconische werken toe.

Op dat paspoort staat geen “Marcello”. Er staat een naam, een gezicht, een leven: Claude Valsuani.

—

Verder lezen

• De Marcello-mythe: het complete verhaal →
• Claude Valsuani: biografie →
• Valsuani bronzen herkennen: stempel, patina en echtheid →

—

Gepubliceerd door Art Revisionist — onafhankelijk onderzoek naar kunsthistorische onjuistheden.

Primaire bronnen: Geboorteakte Crescenzago 1876, paspoort Messina 1911, overlijdensakte Malgrate 1923.